Ù tai đột ngột là tình trạng một người bất ngờ nghe thấy tiếng vo ve, rè, ù, tiếng huýt sáo hoặc âm thanh khác trong tai dù không có nguồn âm thanh thực sự bên ngoài. Triệu chứng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai tai, kéo dài trong thời gian ngắn hoặc dai dẳng và đôi khi tự thuyên giảm. Trong nhiều trường hợp, ù tai liên quan đến những yếu tố tương đối đơn giản như tiếp xúc tiếng ồn lớn, ráy tai tích tụ hoặc thay đổi áp suất. Tuy nhiên, nếu ù tai xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi đi kèm cảm giác nghe kém, đầy tai hoặc chóng mặt, người bệnh không nên chủ quan bởi đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề cần được thăm khám và xử trí sớm.
Ù tai đột ngột là gì?
Ù tai là cảm nhận về âm thanh khi không có kích thích âm thanh tương ứng từ môi trường bên ngoài. Người bệnh có thể mô tả triệu chứng bằng nhiều cách khác nhau như tiếng ve kêu, tiếng máy chạy, tiếng gió, tiếng chuông hoặc tiếng rít. Mức độ ù tai cũng rất khác nhau, từ cảm giác thoáng qua chỉ xuất hiện trong vài giây đến tình trạng kéo dài liên tục, ảnh hưởng đến khả năng tập trung, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống.
Ù tai đột ngột không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một bệnh lý nghiêm trọng. Chẳng hạn, sau khi ở trong môi trường có âm thanh lớn, tai có thể xuất hiện cảm giác ù tạm thời do hệ thống thính giác bị kích thích quá mức. Tình trạng này thường cải thiện sau khi người bệnh rời khỏi nguồn tiếng ồn và cho tai thời gian nghỉ ngơi. Tuy nhiên, khi ù tai xuất hiện mà không có nguyên nhân rõ ràng, kéo dài hoặc đi kèm những triệu chứng bất thường khác, việc xác định nguyên nhân là cần thiết để tránh bỏ sót bệnh lý tai và thần kinh liên quan.
Những nguyên nhân thường gặp gây ù tai đột ngột
Một trong những nguyên nhân thường gặp là tiếp xúc với tiếng ồn lớn. Nghe nhạc bằng tai nghe ở âm lượng cao, đứng gần loa công suất lớn, làm việc trong môi trường nhiều tiếng máy móc hoặc tham gia các sự kiện có âm thanh lớn đều có thể khiến hệ thống thính giác chịu áp lực. Sau tiếp xúc, một số người có thể xuất hiện ù tai hoặc cảm giác tai bị đầy, đôi khi kèm giảm khả năng nghe tạm thời. Nếu tình trạng tiếp xúc với tiếng ồn diễn ra thường xuyên hoặc kéo dài, nguy cơ tổn thương thính lực có thể tăng lên.
Ráy tai tích tụ nhiều cũng có thể gây cảm giác bít tai, nghe kém và ù tai. Khi ráy tai tạo thành nút bịt kín ống tai, âm thanh truyền vào tai có thể bị thay đổi, khiến người bệnh cảm nhận tiếng ù rõ hơn. Trong trường hợp này, triệu chứng thường cải thiện sau khi nút ráy tai được xử lý đúng cách. Người bệnh không nên tự đưa tăm bông hoặc vật cứng vào sâu trong ống tai để lấy ráy vì hành động này có thể đẩy ráy vào sâu hơn, gây trầy xước ống tai hoặc thậm chí làm tổn thương màng nhĩ.
Các bệnh lý tại tai như viêm tai giữa, viêm tai ngoài hoặc những vấn đề ảnh hưởng đến tai trong cũng có thể liên quan đến ù tai. Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể đồng thời xuất hiện đau tai, chảy dịch, cảm giác đầy tai, nghe kém hoặc chóng mặt. Ngoài ra, những thay đổi áp suất đột ngột khi đi máy bay, lặn sâu hoặc thay đổi độ cao cũng có thể gây khó chịu và ù tai, đặc biệt khi vòi nhĩ hoạt động không tốt.
Một số thuốc cũng có thể liên quan đến ù tai hoặc ảnh hưởng đến thính giác. Nguy cơ phụ thuộc vào từng loại thuốc, liều dùng, thời gian sử dụng và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Vì vậy, nếu ù tai xuất hiện sau khi bắt đầu một loại thuốc mới, người bệnh nên thông báo với bác sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc. Bác sĩ sẽ đánh giá mối liên quan giữa triệu chứng và thuốc đang sử dụng để đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Bên cạnh đó, ù tai có thể liên quan đến một số bệnh lý toàn thân hoặc mạch máu, đặc biệt khi âm thanh trong tai có tính chất theo nhịp đập của tim. Căng thẳng, thiếu ngủ và lo âu cũng có thể khiến người bệnh nhận thấy tiếng ù rõ hơn hoặc khó thích nghi với triệu chứng. Tuy nhiên, không nên mặc định ù tai là do stress nếu tình trạng xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc có những dấu hiệu bất thường đi kèm.
Ù tai đột ngột kèm nghe kém cần đặc biệt lưu ý
Một tình huống cần được quan tâm đặc biệt là ù tai xuất hiện đột ngột cùng với giảm thính lực, nhất là khi xảy ra ở một bên tai. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng mất thính lực thần kinh giác quan đột ngột, một cấp cứu về thính học cần được đánh giá sớm. Người bệnh đôi khi không nhận thấy mình bị giảm thính lực rõ rệt mà chỉ cảm thấy một bên tai bị ù, đầy hoặc nghe âm thanh khác thường.
Mất thính lực thần kinh giác quan đột ngột thường được hiểu là tình trạng giảm thính lực xảy ra nhanh chóng, có thể trong vài giờ hoặc vài ngày. Nguyên nhân không phải lúc nào cũng xác định được ngay, nhưng có thể liên quan đến tổn thương các cấu trúc của tai trong hoặc đường dẫn truyền thính giác. Thời điểm người bệnh được đánh giá và điều trị có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi, vì vậy không nên chờ triệu chứng tự hết trong nhiều ngày mới đi khám.
Đặc biệt, nếu đột nhiên cảm thấy một bên tai nghe kém như bị “bịt”, kèm theo tiếng ù hoặc cảm giác đầy tai, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng càng sớm càng tốt. Việc xác định đây chỉ là nút ráy tai, tình trạng viêm tai hay giảm thính lực thần kinh giác quan đột ngột cần dựa trên thăm khám và kiểm tra thính lực, thay vì chỉ dựa vào cảm giác của người bệnh.
Khi nào ù tai đột ngột cần đi khám?
Không phải mọi trường hợp ù tai đều cần cấp cứu, nhưng người bệnh nên đi khám nếu tình trạng ù kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến khả năng ngủ và sinh hoạt. Đặc biệt, ù tai chỉ xảy ra ở một bên tai hoặc kèm theo cảm giác nghe kém cần được đánh giá để tìm nguyên nhân. Việc thăm khám sớm cũng giúp loại trừ những bệnh lý ở tai giữa, tai trong và các vấn đề khác có thể ảnh hưởng đến thính lực.
Người bệnh cần đặc biệt lưu ý nếu ù tai xuất hiện cùng chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đau đầu bất thường, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, nhìn đôi hoặc các triệu chứng thần kinh khác. Trong những trường hợp này, không nên chỉ theo dõi tại nhà vì một số triệu chứng có thể liên quan đến vấn đề thần kinh hoặc mạch máu cần được đánh giá khẩn cấp.
Một trường hợp khác cũng nên được kiểm tra là ù tai theo nhịp mạch, tức âm thanh nghe được có cảm giác đồng bộ với nhịp tim. Kiểu ù tai này có thể liên quan đến dòng máu trong các mạch máu gần tai và cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Người bệnh không nên tự chẩn đoán dựa trên triệu chứng mà cần cung cấp cho bác sĩ thông tin về thời điểm khởi phát, bên tai bị ảnh hưởng, tính chất âm thanh và các triệu chứng đi kèm.
Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân ù tai như thế nào?
Khi thăm khám, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi chi tiết về thời điểm xuất hiện ù tai, ù một hay hai bên, âm thanh có liên tục hay từng lúc, có theo nhịp tim hay không và người bệnh có đồng thời nghe kém, đau tai, chóng mặt hoặc chảy dịch hay không. Tiền sử tiếp xúc tiếng ồn, bệnh lý tai trước đó, các thuốc đang sử dụng và những yếu tố liên quan cũng được xem xét. Những thông tin này giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân và lựa chọn các kiểm tra phù hợp.
Khám tai có thể giúp phát hiện những nguyên nhân tương đối dễ nhận biết như nút ráy tai, viêm hoặc bất thường ở ống tai và màng nhĩ. Trong trường hợp có biểu hiện giảm thính lực, bác sĩ có thể chỉ định đo thính lực hoặc các kiểm tra chuyên sâu hơn để xác định mức độ và loại tổn thương thính giác. Tùy biểu hiện lâm sàng, người bệnh có thể cần thêm những xét nghiệm hoặc phương tiện chẩn đoán hình ảnh nhằm tìm nguyên nhân cụ thể.
Điều quan trọng là ù tai không phải một bệnh riêng biệt mà thường là một triệu chứng có nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, phương pháp điều trị không giống nhau ở tất cả người bệnh. Khi nguyên nhân được xác định, việc xử trí sẽ tập trung vào vấn đề gây ra triệu chứng thay vì chỉ cố gắng làm giảm tiếng ù.
Có thể làm gì khi đột ngột bị ù tai?
Nếu ù tai xuất hiện sau khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn, người bệnh nên nhanh chóng rời khỏi môi trường ồn và hạn chế tiếp xúc với âm thanh cường độ cao trong thời gian tiếp theo. Không nên mở tai nghe hoặc thiết bị phát nhạc lớn với mục đích “lấn át” tiếng ù, bởi điều này có thể tiếp tục tạo áp lực lên hệ thống thính giác. Khi cần sử dụng tai nghe, nên duy trì âm lượng ở mức vừa phải và cho tai nghỉ định kỳ.
Người bệnh cũng không nên tự nhỏ thuốc vào tai hoặc tự dùng các sản phẩm được quảng cáo là có khả năng “chữa ù tai” khi chưa xác định nguyên nhân. Đặc biệt, việc dùng tăm bông, kẹp hoặc các vật dụng khác để ngoáy sâu trong tai có thể gây tổn thương và khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu nghi ngờ có ráy tai hoặc bệnh lý tại tai, cách an toàn hơn là để bác sĩ kiểm tra và xử lý phù hợp.
Trong sinh hoạt hằng ngày, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và duy trì môi trường yên tĩnh vừa phải có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn. Tuy nhiên, những biện pháp này chỉ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và không thay thế việc thăm khám khi ù tai xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc đi kèm giảm thính lực. Đặc biệt, nếu có dấu hiệu nghe kém đột ngột ở một bên tai, người bệnh nên ưu tiên đi khám sớm thay vì chờ triệu chứng tự biến mất.
Chủ động bảo vệ thính lực để giảm nguy cơ ù tai
Bảo vệ thính lực là một trong những cách quan trọng để hạn chế các vấn đề liên quan đến tiếng ồn. Khi làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường có âm thanh lớn, nên sử dụng thiết bị bảo vệ thính giác phù hợp và hạn chế thời gian tiếp xúc. Với tai nghe cá nhân, nên tránh sử dụng ở âm lượng quá cao và không nên nghe liên tục trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, những người thường xuyên xuất hiện ù tai, nghe kém hoặc có tiền sử tiếp xúc tiếng ồn kéo dài nên chủ động kiểm tra thính lực khi cần thiết. Việc phát hiện sớm thay đổi về khả năng nghe giúp tìm nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, đặc biệt đối với những trường hợp triệu chứng có xu hướng tái diễn.
Ù tai đột ngột có thể chỉ là biểu hiện tạm thời sau tiếng ồn, thay đổi áp suất hoặc một vấn đề tại ống tai, nhưng cũng có thể là dấu hiệu đầu tiên của tình trạng giảm thính lực cần được xử trí sớm. Vì vậy, nếu tiếng ù xuất hiện bất ngờ và đi kèm nghe kém, đầy tai, chóng mặt hoặc các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên chủ động thăm khám thay vì tự theo dõi kéo dài tại nhà. Việc xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và bảo vệ khả năng nghe về lâu dài.
Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế TIMEC với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại sẵn sàng hỗ trợ thăm khám, tư vấn và xây dựng giải pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp cho từng khách hàng. Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0879 115 115 để được hỗ trợ nhanh chóng.
