Bệnh ghẻ là gì?
Bệnh ghẻ là bệnh da liễu do một loại ký sinh trùng có tên Sarcoptes scabiei var. hominis gây ra. Loài ký sinh trùng này đào các đường hầm rất nhỏ dưới lớp thượng bì của da để sinh sống, đẻ trứng và phát triển, từ đó gây ra tình trạng ngứa dữ dội cùng nhiều tổn thương trên da.
Bệnh ghẻ có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người lớn và người cao tuổi. Đây là bệnh có khả năng lây lan cao, đặc biệt trong môi trường đông người như gia đình, ký túc xá, nhà trẻ, trường nội trú hoặc viện dưỡng lão. Mặc dù không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể lan rộng, gây bội nhiễm da và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Hiện nay, bệnh ghẻ hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu được chẩn đoán đúng, sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ và kết hợp các biện pháp vệ sinh, phòng ngừa lây nhiễm.
Nguyên nhân gây bệnh ghẻ
Bệnh ghẻ do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra. Sau khi xâm nhập vào da, ghẻ cái đào các đường hầm nhỏ dưới lớp sừng của da để sinh sống, đẻ trứng và phát triển. Sự hiện diện của ký sinh trùng cùng các chất tiết và chất thải của chúng sẽ kích thích phản ứng miễn dịch của cơ thể, gây ngứa và hình thành các tổn thương trên da.
Đường lây truyền bệnh ghẻ
Bệnh ghẻ có khả năng lây truyền từ người sang người, chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp da kề da trong thời gian đủ dài. Nguy cơ lây nhiễm cao hơn khi ngủ chung giường, chăm sóc người bệnh hoặc quan hệ tình dục.
Ngoài ra, việc dùng chung quần áo, khăn tắm, chăn, ga, gối hoặc các vật dụng cá nhân với người mắc bệnh cũng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt nếu các vật dụng này chưa được vệ sinh đúng cách.
Bệnh ghẻ dễ lây lan trong môi trường đông người như gia đình, ký túc xá, nhà trẻ, trường nội trú hoặc viện dưỡng lão nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Tuy nhiên, bệnh ghẻ thường không lây qua những tiếp xúc xã giao ngắn như bắt tay hoặc ôm chào hỏi trong thời gian rất ngắn.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ghẻ gồm:
- Người có hệ miễn dịch suy giảm có nguy cơ mắc các thể bệnh nặng hơn.
- Tiếp xúc gần với người mắc bệnh.
- Sống hoặc sinh hoạt trong môi trường đông người.
- Dùng chung quần áo, khăn tắm, chăn màn hoặc các vật dụng cá nhân với người mắc bệnh.
- Điều kiện vệ sinh và môi trường sống chưa đảm bảo.
Triệu chứng của bệnh ghẻ
Triệu chứng thường xuất hiện sau khoảng 2–6 tuần kể từ lần đầu nhiễm ký sinh trùng. Với những người từng mắc bệnh trước đó, các triệu chứng có thể xuất hiện chỉ sau vài ngày do cơ thể đã có phản ứng miễn dịch.
Ngứa dữ dội, đặc biệt về đêm
Đây là dấu hiệu điển hình nhất của bệnh ghẻ. Người bệnh thường cảm thấy ngứa nhiều vào buổi tối hoặc ban đêm, khiến khó ngủ, ngủ không sâu giấc và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Xuất hiện mụn nước và sẩn nhỏ
Trên da có thể xuất hiện các mụn nước li ti, sẩn đỏ hoặc nốt nhỏ gây ngứa. Khi gãi nhiều, các tổn thương dễ bị trầy xước, chảy dịch hoặc đóng vảy.
Đường hầm ghẻ
Một đặc điểm khá đặc trưng là sự xuất hiện của các đường hầm nhỏ ngoằn ngoèo màu trắng xám hoặc màu da, dài vài milimét. Đầu đường hầm có thể là vị trí của ký sinh trùng.
Vị trí tổn thương thường gặp
Bệnh ghẻ thường xuất hiện tại những vùng da mỏng như:
- Kẽ các ngón tay.
- Mặt trong cổ tay.
- Khuỷu tay.
- Nách.
- Quanh rốn.
- Mông.
- Đùi trong.
- Bộ phận sinh dục ngoài.
Ở trẻ nhỏ, tổn thương còn có thể xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mặt hoặc da đầu.
Chẩn đoán bệnh ghẻ
Việc chẩn đoán bệnh ghẻ chủ yếu dựa trên các triệu chứng lâm sàng và tiền sử tiếp xúc của người bệnh. Bác sĩ sẽ khai thác thời điểm xuất hiện triệu chứng, mức độ ngứa, vị trí tổn thương và xem xét liệu trong gia đình hoặc nơi sinh sống có người mắc bệnh tương tự hay không.
Khi thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện các dấu hiệu đặc trưng như đường hầm ghẻ, mụn nước nhỏ hoặc các sẩn đỏ ở những vị trí điển hình. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cạo nhẹ vùng da nghi ngờ để soi dưới kính hiển vi nhằm tìm ký sinh trùng, trứng hoặc chất thải của ghẻ, giúp xác định chẩn đoán khi cần thiết.
Do triệu chứng của bệnh ghẻ có thể giống với một số bệnh da liễu khác như viêm da cơ địa, côn trùng cắn, chàm hoặc dị ứng da, người bệnh không nên tự ý chẩn đoán và điều trị tại nhà khi chưa được tư vấn bởi nhân viên y tế.
Điều trị bệnh ghẻ
Mục tiêu điều trị là tiêu diệt ký sinh trùng ghẻ, giảm triệu chứng ngứa, ngăn ngừa biến chứng và hạn chế lây lan cho những người xung quanh.
Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Thuốc điều trị bệnh ghẻ thường là các thuốc bôi ngoài da có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng. Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định thuốc uống tùy theo tình trạng bệnh, độ tuổi và sức khỏe của người bệnh.
Để đạt hiệu quả điều trị, người bệnh cần sử dụng thuốc đúng hướng dẫn về liều lượng, thời gian và phạm vi bôi thuốc. Việc ngừng thuốc quá sớm hoặc sử dụng không đúng cách có thể khiến bệnh kéo dài hoặc tái phát.
Điều trị cho người tiếp xúc gần
Do bệnh ghẻ có khả năng lây lan, bác sĩ có thể khuyến cáo điều trị đồng thời cho những người sống chung hoặc có tiếp xúc gần với người bệnh, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Điều này giúp giảm nguy cơ tái nhiễm và hạn chế lây lan trong gia đình hoặc cộng đồng.
Vệ sinh quần áo và đồ dùng cá nhân
Song song với điều trị bằng thuốc, người bệnh nên:
- Giặt quần áo, chăn, ga, gối, khăn tắm bằng nước nóng nếu phù hợp với chất liệu.
- Phơi khô dưới ánh nắng hoặc sấy khô hoàn toàn.
- Những vật dụng không thể giặt có thể được bảo quản trong túi kín trong vài ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Không dùng chung đồ cá nhân với người khác trong thời gian điều trị.
Sau điều trị vẫn còn ngứa có bình thường không?
Nhiều người bệnh vẫn có cảm giác ngứa trong vài tuần sau khi ký sinh trùng đã được tiêu diệt. Đây là phản ứng của da đối với các thành phần còn sót lại của ký sinh trùng và không nhất thiết đồng nghĩa với việc điều trị thất bại.
Tuy nhiên, nếu xuất hiện tổn thương mới hoặc tình trạng ngứa kéo dài không cải thiện, người bệnh nên tái khám để được đánh giá và xử trí phù hợp.
Biến chứng của bệnh ghẻ
Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh ghẻ có thể gây ra một số biến chứng như:
- Nhiễm trùng da do gãi nhiều khiến vi khuẩn xâm nhập.
- Hình thành các mảng chàm hoặc viêm da kéo dài.
- Mất ngủ, mệt mỏi, giảm chất lượng cuộc sống do ngứa kéo dài.
- Ở người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh mạn tính, có thể xuất hiện ghẻ vảy (ghẻ Na Uy), một thể bệnh nặng với số lượng ký sinh trùng rất lớn và khả năng lây lan cao.
Cách phòng ngừa bệnh ghẻ
Mặc dù bệnh ghẻ dễ lây lan, việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa đúng cách có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Một số biện pháp được khuyến khích gồm:
- Giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ.
- Không dùng chung quần áo, khăn tắm hoặc chăn màn với người khác.
- Giặt và vệ sinh đồ dùng cá nhân định kỳ.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh cho đến khi được điều trị.
- Khi trong gia đình có người mắc bệnh, nên thực hiện điều trị và vệ sinh môi trường theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Chủ động đi khám khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ để được chẩn đoán và điều trị sớm.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện tình trạng ngứa kéo dài, đặc biệt vào ban đêm; có các sẩn đỏ, mụn nước hoặc đường hầm nghi ngờ bệnh ghẻ; da có dấu hiệu bội nhiễm như sưng đỏ, chảy mủ; hoặc triệu chứng không cải thiện sau điều trị. Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ lây lan cho người xung quanh.
Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế TIMEC với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại sẵn sàng hỗ trợ thăm khám, tư vấn và xây dựng giải pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp cho từng khách hàng.
Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0879 115 115 để được hỗ trợ nhanh chóng.
