Suy thận là bệnh lý tiến triển âm thầm, thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Việc nhận diện sớm các nhóm đối tượng nguy cơ cao giúp chủ động tầm soát, điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng nghiêm trọng.
Người mắc các bệnh mạn tính
Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn hiện nay. Đây đều là các bệnh mạn tính phổ biến, tiến triển kéo dài và có mối liên quan chặt chẽ đến tổn thương chức năng thận nếu không được kiểm soát hiệu quả.
Ở bệnh nhân đái tháo đường, tình trạng tăng đường huyết kéo dài gây tổn thương các mao mạch tại cầu thận, dẫn đến bệnh thận đái tháo đường. Bệnh thường biểu hiện bằng tình trạng albumin niệu và giảm dần mức lọc cầu thận (eGFR), phản ánh sự suy giảm chức năng lọc của thận theo thời gian.
Trong khi đó, tăng huyết áp mạn tính làm gia tăng áp lực trong hệ thống cầu thận, thúc đẩy quá trình xơ hóa và phá hủy cấu trúc thận. Đồng thời, các bệnh lý tim mạch và xơ vữa động mạch làm giảm lưu lượng máu đến thận, gián tiếp đẩy nhanh tiến triển suy thận mạn nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Người có tiền sử bệnh thận hoặc bệnh đường tiết niệu
Những người từng mắc viêm cầu thận, viêm thận – bể thận, sỏi thận hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu kéo dài có nguy cơ cao tiến triển thành suy thận mạn nếu không được điều trị triệt để. Tình trạng viêm hoặc tắc nghẽn lâu ngày gây phá hủy nhu mô thận, làm giảm số lượng nephron chức năng. Ngoài ra, các bệnh thận bẩm sinh như thận đa nang, dị dạng đường tiết niệu cũng khiến chức năng thận suy giảm dần theo tuổi.
Người thường xuyên sử dụng thuốc có độc tính với thận
Việc lạm dụng thuốc giảm đau, đặc biệt là nhóm kháng viêm không steroid (NSAIDs), có thể gây co mạch thận, giảm tưới máu và dẫn đến tổn thương thận mạn tính. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc, thuốc chứa kim loại nặng hoặc các thuốc điều trị ung thư, thuốc cản quang nếu không được theo dõi chặt chẽ cũng làm tăng nguy cơ suy thận. Tổn thương thận do thuốc thường diễn tiến âm thầm và chỉ được phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
Người có lối sống và chế độ ăn uống không lành mạnh
Chế độ ăn mặn kéo dài làm tăng gánh nặng lọc cho thận và góp phần gây tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ quan trọng của suy thận. Việc ăn quá nhiều đạm trong thời gian dài khiến thận phải làm việc quá mức, đặc biệt nguy hiểm với người đã có bệnh thận tiềm ẩn. Ngoài ra, thói quen uống ít nước, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia thường xuyên cũng làm giảm lưu lượng máu đến thận và thúc đẩy quá trình tổn thương thận mạn tính.
Người cao tuổi
Theo sinh lý học, chức năng thận giảm dần theo tuổi, trung bình sau 40 tuổi, mức lọc cầu thận có thể giảm khoảng 1 ml/phút mỗi năm. Người cao tuổi thường đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và phải sử dụng nhiều loại thuốc, làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Do đó, nhóm đối tượng này cần được theo dõi chức năng thận định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Người có yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình
Những người có người thân ruột thịt mắc suy thận mạn, bệnh thận đa nang hoặc các bệnh thận di truyền khác có nguy cơ cao hơn so với dân số chung. Yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng nephron, khiến thận dễ bị tổn thương khi có thêm các yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp hay rối loạn chuyển hóa.
Người thường xuyên bị nhiễm trùng
Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần, đặc biệt khi không được điều trị đúng và đủ, có thể gây sẹo thận và suy giảm chức năng thận lâu dài. Ngoài ra, các nhiễm trùng toàn thân nặng hoặc kéo dài có thể gây tổn thương thận cấp, nếu tái diễn hoặc hồi phục không hoàn toàn sẽ tiến triển thành suy thận mạn.
Biến chứng của suy thận
Suy thận nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng này thường tiến triển âm thầm, tăng dần theo mức độ suy giảm chức năng thận.
Biến chứng quan trọng nhất là suy thận mạn tiến triển, với mức lọc cầu thận (eGFR) giảm dần theo thời gian. Khi bệnh bước vào giai đoạn nặng, thận không còn khả năng duy trì các chức năng sống cơ bản, người bệnh có thể phải điều trị thay thế thận bằng chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng hoặc ghép thận, gây gánh nặng lớn về thể chất, tâm lý và chi phí điều trị.
Ngoài ra, suy thận làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, bao gồm tăng huyết áp khó kiểm soát, suy tim, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở bệnh nhân suy thận mạn, đặc biệt ở những người đồng mắc đái tháo đường và tăng huyết áp.
Suy giảm chức năng thận còn gây ra rối loạn nước – điện giải và thăng bằng toan kiềm, dẫn đến phù, tăng kali máu, mệt mỏi kéo dài, chuột rút và rối loạn nhịp tim. Đồng thời, tình trạng giảm sản xuất erythropoietin tại thận gây thiếu máu mạn tính, khiến người bệnh thường xuyên hoa mắt, chóng mặt, giảm khả năng lao động.
Ở giai đoạn muộn, người bệnh suy thận có thể gặp các biến chứng khác như loãng xương, ngứa da, suy giảm miễn dịch và nhiễm trùng tái phát, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày và tiên lượng lâu dài nếu không được theo dõi, điều trị đúng cách.
Phòng ngừa suy thận ở nhóm đối tượng nguy cơ cao
Phòng ngừa suy thận đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.
Trước hết, cần kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường và tăng huyết áp. Việc duy trì đường huyết và huyết áp trong giới hạn cho phép giúp giảm tổn thương cầu thận và làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Người bệnh cần tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh đó, theo dõi chức năng thận định kỳ là biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương thận. Các xét nghiệm thường được khuyến cáo bao gồm xét nghiệm máu (creatinin, eGFR), xét nghiệm nước tiểu (albumin niệu) và siêu âm thận khi cần thiết, đặc biệt ở người cao tuổi và người có tiền sử bệnh thận.
Việc sử dụng thuốc an toàn và hợp lý cũng góp phần quan trọng trong phòng ngừa suy thận. Người dân không nên lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc nam hoặc thuốc bắc không rõ nguồn gốc. Khi cần sử dụng thuốc dài ngày hoặc các thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận, cần được bác sĩ theo dõi và điều chỉnh liều phù hợp.
Ngoài ra, cần xây dựng lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống khoa học. Ăn nhạt, hạn chế muối và đạm dư thừa giúp giảm gánh nặng cho thận. Uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và duy trì cân nặng hợp lý là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ chức năng thận lâu dài.
Cuối cùng, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động thăm khám chuyên khoa thận – tiết niệu khi có các dấu hiệu bất thường như phù, tiểu ít, tiểu đêm nhiều lần, mệt mỏi kéo dài hoặc kết quả xét nghiệm bất thường. Việc phát hiện và can thiệp sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.
Dấu hiệu bệnh thận thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường và tăng huyết áp. Việc phát hiện sớm giúp bảo tồn chức năng thận và hạn chế nguy cơ suy thận mạn cùng các biến chứng nguy hiểm.
📞 Quý khách vui lòng liên hệ Hotline 0879 115 115 để được tư vấn chuyên khoa và đặt lịch thăm khám tại Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Timec.
