Những vi khuẩn có thể lây từ nước bọt chó sang người: Hiểu đúng để phòng ngừa hiệu quả

Chó cưng là người bạn thân thiết trong nhiều gia đình. Hành động chó liếm tay, liếm mặt thường được xem là biểu hiện của tình cảm và sự gắn bó. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng trong nước bọt của chó có thể chứa nhiều loại vi khuẩn và tác nhân gây bệnh có khả năng lây sang người trong những điều kiện nhất định.

Phần lớn các trường hợp tiếp xúc thông thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nguy cơ có thể tăng lên nếu nước bọt chó tiếp xúc với vết thương hở, niêm mạc mắt – miệng hoặc ở những người có hệ miễn dịch suy giảm.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những vi khuẩn có thể lây từ nước bọt chó sang người, mức độ nguy cơ và cách phòng ngừa phù hợp.

Nước bọt chó có vô trùng không?

Nước bọt chó không vô trùng. Khoang miệng của chó chứa hệ vi sinh vật đa dạng, bao gồm vi khuẩn thường trú và vi khuẩn cơ hội. Ở chó khỏe mạnh, các vi khuẩn này thường không gây bệnh cho chính chúng. Tuy nhiên, khi truyền sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp, một số loại có thể gây nhiễm trùng.

Nguy cơ lây nhiễm phụ thuộc vào:

 

• • Tình trạng sức khỏe của người tiếp xúc

• • Tình trạng tiêm phòng và vệ sinh của chó

• • Có hay không vết thương hở

• • Mức độ và vị trí tiếp xúc

Những vi khuẩn có thể lây từ nước bọt chó sang người

1. Capnocytophaga canimorsus

Capnocytophaga canimorsus là vi khuẩn gram âm thường cư trú trong khoang miệng của chó khỏe mạnh. Ở đa số người có miễn dịch bình thường, nếu nhiễm phải vi khuẩn này, biểu hiện có thể nhẹ hoặc thậm chí không có triệu chứng rõ ràng.

Tuy nhiên, ở các nhóm nguy cơ cao như người không có lách, người nghiện rượu mạn tính, bệnh nhân đang điều trị ức chế miễn dịch hoặc mắc bệnh mạn tính, Capnocytophaga canimorsus có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng. Các biến chứng đã được ghi nhận bao gồm nhiễm trùng huyết, viêm màng não và sốc nhiễm khuẩn.

Triệu chứng thường khởi phát trong vài ngày sau tiếp xúc và có thể tiến triển nhanh. Do đó, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt thận trọng khi tiếp xúc gần với thú cưng, nhất là khi có vết thương hở.

2. Pasteurella multocida

Pasteurella multocida là vi khuẩn phổ biến trong khoang miệng chó và mèo. Vi khuẩn này có thể xâm nhập vào cơ thể người thông qua vết cắn, vết trầy xước hoặc khi nước bọt tiếp xúc trực tiếp với vùng da tổn thương.

Đặc điểm của nhiễm trùng do Pasteurella multocida là tiến triển nhanh. Người bệnh có thể xuất hiện sưng, đỏ, đau tại vị trí tiếp xúc chỉ trong vòng 24 giờ. Trong một số trường hợp, vi khuẩn gây viêm mô tế bào và lan sâu vào mô mềm nếu không được điều trị kịp thời.

Việc đánh giá sớm và sử dụng kháng sinh phù hợp giúp hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian điều trị.

3. Staphylococcus aureus

Staphylococcus aureus là vi khuẩn thường gặp trên da và niêm mạc của cả người và động vật. Khi xâm nhập qua da bị tổn thương, vi khuẩn này có thể gây mụn mủ, viêm nang lông, áp xe hoặc nhiễm trùng da.

Ở người có miễn dịch suy yếu hoặc mắc bệnh nền như tiểu đường, nhiễm trùng có thể diễn tiến nặng hơn và khó kiểm soát hơn. Vì vậy, việc giữ vệ sinh vùng da tổn thương sau khi tiếp xúc với nước bọt chó là cần thiết để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.

4. Streptococcus spp.

Một số chủng Streptococcus có thể hiện diện trong khoang miệng chó. Khi truyền sang người, vi khuẩn có thể gây viêm da hoặc nhiễm trùng mô mềm.

Trong những trường hợp hiếm gặp, đặc biệt ở người có bệnh lý tim mạch nền, vi khuẩn Streptococcus có thể liên quan đến viêm nội tâm mạc. Mặc dù nguy cơ này không phổ biến, nhưng vẫn cần được lưu ý ở nhóm bệnh nhân có bệnh tim sẵn có.

5. Campylobacter

Campylobacter thường tồn tại trong đường tiêu hóa của động vật. Nước bọt chó có thể bị nhiễm vi khuẩn này nếu chó liếm vùng hậu môn rồi liếm vào tay hoặc mặt người.

Khi xâm nhập vào đường tiêu hóa, Campylobacter có thể gây tiêu chảy, đau bụng, sốt và buồn nôn. Trẻ nhỏ và người cao tuổi là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn, do sức đề kháng còn yếu hoặc đã suy giảm theo tuổi tác.

Việc rửa tay sau khi tiếp xúc với thú cưng là biện pháp đơn giản nhưng có hiệu quả trong phòng ngừa lây nhiễm.

Bên cạnh các vi khuẩn kể trên, nước bọt chó có thể chứa virus dại nếu chó mắc bệnh.

6. Rabies virus

Virus dại lây truyền qua vết cắn, nước bọt tiếp xúc với vết thương hở hoặc niêm mạc mắt – miệng. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối nếu đã khởi phát triệu chứng lâm sàng.

Vì vậy, trong trường hợp chó chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc có biểu hiện bất thường như thay đổi hành vi, chảy dãi nhiều, kích động hoặc sợ nước, người bị phơi nhiễm cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí dự phòng kịp thời.

Khi nào nguy cơ lây nhiễm cao hơn?

Không phải mọi trường hợp tiếp xúc với nước bọt chó đều dẫn đến nhiễm trùng. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ tăng lên ở các đối tượng sau:

 

• • Trẻ dưới 5 tuổi

• • Người cao tuổi

• • Người mắc bệnh tiểu đường

• • Người suy giảm miễn dịch

• • Người đang hóa trị

• • Người sử dụng corticoid kéo dài

• • Người có vết thương hở

Ở những nhóm này, nhiễm trùng có thể diễn tiến nhanh và nghiêm trọng hơn so với người khỏe mạnh.

Xử trí khi nước bọt chó dính vào vết thương

Nếu nước bọt chó tiếp xúc với vùng da tổn thương, cần xử trí sớm nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Trước hết, rửa kỹ khu vực tiếp xúc bằng xà phòng và nước sạch trong tối thiểu 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp theo hướng dẫn y tế.

Trong những ngày tiếp theo, cần theo dõi các dấu hiệu như sưng, đỏ, đau tăng dần, chảy mủ hoặc sốt. Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được tư vấn nếu:

 

• • Vết thương sâu hoặc rộng

• • Chó chưa được tiêm phòng đầy đủ

• • Xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng

• • Người tiếp xúc thuộc nhóm nguy cơ cao (trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch…)

Việc thăm khám kịp thời giúp hạn chế biến chứng và đảm bảo được xử trí phù hợp, bao gồm điều trị kháng sinh hoặc dự phòng bệnh dại nếu cần thiết.

Phòng ngừa lây nhiễm từ nước bọt chó

Phòng ngừa luôn là biện pháp quan trọng nhất khi nuôi thú cưng. Một số khuyến nghị bao gồm:

 

• • Tiêm phòng dại đầy đủ cho chó theo lịch khuyến cáo

• • Tẩy giun định kỳ và duy trì vệ sinh răng miệng cho vật nuôi

• • Không để chó liếm vào vùng da đang tổn thương

• • Rửa tay sau khi chơi hoặc tiếp xúc với thú cưng

• • Hạn chế tiếp xúc gần khi bản thân đang có vết thương hở

Chủ động bảo vệ sức khỏe không đồng nghĩa với việc hạn chế sự gắn bó với thú cưng. Khi được chăm sóc và quản lý sức khỏe đúng cách, chó vẫn có thể là người bạn đồng hành an toàn, mang lại nhiều giá trị tích cực cho đời sống tinh thần của mỗi gia đình.